Galatasaray Spor Kulübü, Türk Spor Tarihi'ndeki öncü olma özelli?ini hiç kuskusuz içinden do?du?u ve gene öncü bir kurum olan Galatasaray Lisesi'nden (Mektebi Sultani) almistir. Okul ile kulüp arasindaki koparilmaz ba?, yadsinamayacak bir gerçeklik ve övünç kayna?idir.
Devlet adami yetistirmek amaciyla II. Beyazit tarafindan 1482'de kurulan mektep, adini kuruldu?u bölgeden alir ve "Galata Sarayi" olarak anilmaya baslar. Okul modern konumuna 1 Eylül 1868'de Sultan Abdülaziz döneminde kavusur. Okul' un yeniden yapilanmasiyla birlikte, Türkiye'de de gerçek anlamiyla ilk sportif çalismalar baslamis olur ve okulda Beden E?itimi dersi jimnastikçi 'Monsieur Curel' tarafindan e?itim programina konur. Bu atilimlar gerçekten bir devrim niteli?i tasimaktadirlar. Curel, modern aletler esli?inde çalistirdi?i ö?rencileri sportif açidan gelistirirken, onlar için Ka?ithane'de bir idman Bayrami düzenler. Yil 1870'tir. Bu etkinlikte basari gösteren sporcular de?isik ödül ve madalyalar kazanir ve yarismalarin sonunda ö?rencilere "kuzulu pilav" verilir. Bu da, sonraki yillarda bir baska gelene?in baslangicini olusturur.
Curel'den sonra görevi devralan yabanci spor hocalari (M. Moiroux, Signor Martinetti, Stangali gibi), jimnastik ve atletizmin yani sira, de?isik branslara da e?ilerek (yüzme, kürek, aletli jimnastik), bir ilki daha baslatmis olurlar. Bu çalismalarin ürünü çok geçmeden alinmaya baslanir ve adi Türk Spor Tarihi'ne altin harflerle yazilan Faik Üstünidman'in yani sira, Binbasi Mazhar Kazanci, Abdurrahman ve Ahmet Robenson kardesler GSL'nde görev alip, izcilik, tenis, hokey gibi spor dallarinin ö?renciler arasinda yayginlasmasini sa?larlar. Özellikle Üstünidman'in ön ayak olmasiyla, ö?renciler futbolla tanisirlar. Ama oynanan futbol, bir kör dövüsünden farkli olmayan ve kural tanimayan bir kosusturmayi andirmaktadir. Ama futbol GSL' nin Tören Kapisi'ndan adimini atmis ve tam bir salgina dönüsmüstür.
1901 yilinda ?stanbul'da yasayan iki ?ngiliz, James Lafontaine ve Horace Armitage, Rum ve ?ngiliz oyunculardan olusan Kadiköy Futbol Kulübü'nü kurmuslar ama 1903'te takimdaki ?ngilizler bir anlasmazlik sonucu ayrilarak Moda Kulübü'nü olusturmuslardir. 1904 yilinda ise bu kulüpler, Imogen, Elpis, Strugglers takimlariyla anlasarak, ?stanbul Futbol Birli?i'ni hayata geçirmisler ve bugünkü Fenerbahçe sükrü Saraço?lu Stadi'nin yerinde bulunan "Union Club-?ttihat Spor" sahasinda düzenli karsilasmalar yapmaya baslamislardir. Görüldü?ü gibi bu takimlar yabanci ya da azinlik takimlaridir. Türk olmayan ekiplerin gerçeklestirdikleri bu ilk futbol karsilasmalari, GSL ö?rencilerini hem ilgilendirir hem de çok üzer. Artik onlarin amaci, kendi futbol kulüplerini kurmak, ölesiye sevdikleri bu oyunun kurallarini "hatmetmek" ve yabancilarla boy ölçüsmektir.
Türk olmayan takimlari yenmek
Galatasaray Spor Kulübü'nün kurucusu Ali Sami Yen, "Ellinci Yil" kitabinda kurulus öyküsünü söyle anlatir:
"1 Tesrin 1905'te mektebin besinci sinifinda edebiyat muallimimiz merhum Mehmet Ata beyin dersi esnasinda birkaç arkadas bas basa vererek Galatasaray'da bir futbol kulübü kurmaya karar verdik. ?lk mütesebbisler oyuna ve mücadeleye meyyal arkadaslardan Asim Tevfik Sonumut, Resat sirvani, Cevdet Kalpakçio?lu, Abidin Daver, Kamil...gibi gençlerdi. Mektepde tahsilde bulunan Bulgar ve Sirp talebesinden çevik ve kuvvetli olanlar da bize iltihak etmislerdi. Asim'i muhasebecili?e, Cevdet'i ikinci reisli?e seçmis, kendim de Reis olmustum. Asim her hafta arkadaslardan birer kurus toplamakda mahir oldu?u için kendisini muhasebeci yapmistik. Ben Reisli?i topu ya?layip sisirmekle almistim. Topumuza evladim gibi bakardim. Zaten varimiz yo?umuz da toptu. Mektebe gelirken, domuz soka?indan geçer, domuz ya?i alirdim. Topu onunla ya?lar, sisirirdim; yamasini yeni pabucumdan kesmistim. Bunu gören arkadaslar, bana hepimizden fazla paye vermislerdi. Yani o zaman Reisli?e ve di?er vazifelere payeyi, en çok çalisan kazanirdi. Cevdet de ikinci Reisli?i formalari yikadi?i için almisti.
"Maksadimiz ?ngilizler gibi toplu bir halde oynamak, bir renge ve bir isme malik olmak ve Türk olmayan takimlari yenmek."
Kulübün adinin Gloria (Zafer) ya da Audace (Cesaret) konulmasi yolunda görüsler ortaya atilmissa da, sonuçta Galatasaray olmasinda anlasmaya varilmistir. Arastirmaci Cem Atabeyo?lu, Galatasaray adinin, bu takimin yapti?i ilk maçta Rum ekibini 2-0 yenerken, seyircilerin onlardan "Galata Sarayi efendileri"diye söz etmelerinden do?du?unu yazar. Bunun üzerine kurucular da ismi benimserler ve "Adimiz Galata Sarayi olsun" derler.
Kurucu Listeler
1905'ten 1919'a kadar Galatasaray Spor Kulübü'ne Baskanlik yapan, mektebin 889 numarali ö?rencisi Ali Sami Yen, inci gibi elyazisiyla tuttu?u Galatasaray Terbiye-i Bedeniye Kulübü ihsaiyet Defteri'nin (Sayim-?statistik Defteri) 181 ve 182. sayfalarinda kurucu 13 üyeyi söyle siralar:
1-Ali Sami Yen
2-Asim Sonumut
3-Emin Bülend Serdaro?lu
4-Celal ?brahim
5-B. Nikolof
6-Milo Bakis
7-Pol Bakis
8-Bekir Sitki Bircan
9-Tahsin Nahit
10-Resat sirvanizade
11-Hüseyin Hüsnü
12-Refik Cevdet Kalpakçio?lu
13-Abidin Daver
1905'te Osmanli ?mparatorlu?u'nda bir dernekler yasasi bulunmadi?indan, Galatasaray Spor Kulübü yasal olarak tescil edilme olana?ini bulamamistir. 1912 yilinda Cemiyetler Kanunu çikarildiktan sonra, kulüp yasal bir kimlik kazandi. Yetkili makamlara kulüplerin tüzükleriyle birlikte, kurucu üyelerin ad ve adreslerinin de bildirilmesi zorunlu tutuldu?undan, istifa eden ya da e?itimlerini tamamlayarak ülkelerine dönen üyeler ilk listeden çikarilmis ve 1 Eylül 1913'te kurucu liste yeniden düzenlenmistir. Kurucu üyelerin yeni siralamasi söyle gerçeklesmistir:
1-Ali Sami Yen
2-Asim Sonumut
3-Emin Bülend Serdaro?lu
4-Celal ?brahim
5-Bekir Sitki Bircan
6-Resat sirvanizade
7-Refik Cevdet Kalpakçio?lu
8-Abidin Daver.
Renklerin öyküsü
Galatasaray Spor Kulübü'nün ilk renkleri kirmizi-beyaz'dir. Bayra?imizin renklerinden esinlenerek seçilen bu renkler, dönemin baskici ve paranoyak yönetimi tarafindan kuskuyla karsilanmis ve futbolcular siki bir takibe alinmislardir. Bu nedenle, sari-siyah renkler gündeme gelmis ama bunlar da kalici olmamis ve Galatasaray bugünkü renklerine kavusmustur. Bu renklerin öyküsünü Ali Sami Yen'den dinleyelim:
"Birçok yerleri dolastiktan sonra, nihayet Bahçekapi'daki sisman Yanko'nun dükkanina gidilerek orada zarif iki yünlü kumasa tesadüf ettik. Biri, visneye çalan koyuca tatli bir kirmizi, öteki de, içinde turuncudan iz tasiyan tok bir sari. Tezgahtar, mahirane bir el hareketi ile kumaslarin dalgalarini birlestirdi. Bir saka kusunun basi ile kanadinin yaratti?i renk güzelli?ine benzer bir parlaklik hasil oldu. Atesin içindeki renk oyunlarini görür gibi olmustuk. Sari-Kirmizi alevinin takimimiz üstünde parildamasini tasavvur ediyor ve bizi derhal galibiyetten galibiyete götürece?ini tahayyül ediyorduk. Nitekim de öyle oldu." Buna karsilik kuruculardan Bekir Sitki, söz konusu renklerin Gül Baba'nin II.Beyazit'a verdi?i sari ve kirmizi güllerden esinlendi?ini ileri sürer.
Konu: Galatasaray tarihi (Okunma sayısı 290 defa)